Blogs

Het superego – de innerlijke criticus

Wat is het superego?

Het superego, ook wel de innerlijke criticus genoemd, is het geheel van gedachten, gevoelens en overtuigingen over jezelf en over hoe je je zou moeten gedragen.

Er ontstaan allerlei regels: dit is goed, dat is niet goed, zo hoor je je te gedragen, dit kun je niet zomaar doen of zeggen. Vaak nemen we deze regels over van onze ouders en de wereld om ons heen.

Na verloop van tijd kunnen ze zo vertrouwd worden dat je ze niet meer herkent als aangeleerde overtuigingen. Zo ben ik nu eenmaal. Zo hoort het. Zo kijkt de wereld naar mij.

En vaak begint het al voordat er werkelijk iets gebeurt. Wat zullen ze wel niet denken? Doe ik het wel goed? Wat als…?

Je lichaam reageert op deze gedachten. Je houdt je adem in, spant je spieren aan, wordt alert of juist wat wazig en moe. Je aandacht verschuift naar je hoofd en het contact met je lichaam en je levendigheid kan naar de achtergrond verdwijnen.

Juist die lichamelijke signalen kunnen een ingang zijn. Ze vertellen je dat er iets gebeurt, ook als je nog niet precies weet wat.

In plaats van verder mee te gaan in de gedachtestroom, kun je je aandacht naar je lichaam brengen. Voel je voeten op de grond. Adem. Merk op wat er gebeurt wanneer je het voelen meer toelaat.

Zo kun je gaan herkennen hoe gedachten en lichamelijke reacties met elkaar verbonden zijn. Je hoeft een gedachte niet meteen te geloven of ernaar te handelen. Je kunt haar waarnemen, samen met wat ze in je lichaam teweegbrengt.

En daar ontstaat ruimte voor een keuze.

Soms hoef je een gedachte niet op te lossen. Voelen kan al genoeg zijn om er iets minder door meegenomen te worden.

En soms helpt het ook om het gewoon even los te laten:

Beweeg. Schud jezelf los. Ga naar buiten. Neem een douche. Ruim iets op. Lees een boek. Aai een dier. Begroet een mens.

Vergeet je gedachten.

En misschien, heel even, ook jezelf.